Herken je dit? Er wordt tijdens de les helemaal niet opgelet of meegedaan. Letterlijk alles lijkt belangrijker dan wat jij te zeggen hebt. Er wordt geklierd, gekletst, aan elkaar gezeten, soms zelfs rondgelopen. Een waarschuwing of consequentie helpt, maar vaak maar tijdelijk. Echt gemotiveerde leerlingen zie jij niet terug in je les en dat maakt je onzeker. Als je een startende leraar bent, dan kan je al heel snel denken:
Mijn leerlingen/studenten zijn niet gemotiveerd!
En misschien denk je zelfs wel dat dit aan jou ligt en dat jij het niet kan. Leerlingen/studenten motiveren, lesgeven of voor een groep pubers staan. En die gedachten kunnen nogal wat invloed hebben op je humeur, maar vooral op je zelfverzekerdheid. De negatieve gedachten die je misschien wel steeds vaker hebt, dragen niet echt bij aan jouw positieve of succeservaringen voor de klas. Laat staan wat ze doen voor je energieniveau. Dus, voordat je deze conclusie trekt, wil ik je vragen om zelf de volgende vragen te stellen en op basis daarvan te concluderen of je het echt niet kan of dat je misschien nog heel wat te leren hebt.
Belangrijke vragen om jezelf te stellen voordat je besluit dat jouw leerlingen niet gemotiveerd zijn (of voordat je besluit dat jij ongeschikt bent):
- Is het relevant?
Oftewel: begrijpen jouw leerlingen/studenten waarom dat wat jij ze wil leren belangrijk is? Snappen ze de context en hoe dit in het grote geheel past? Is het duidelijk waarom dit belangrijk is ten opzichte van het einddoel? Is überhaupt dit einddoel duidelijk? En sluit je met de de lessen die je aanbiedt aan bij de belevingswereld? Kortom: is dat wat jij je leerlingen wil leren ook in de ogen van je leerlingen relevant?
2. Is het toegankelijk (genoeg)?
Oftewel: kunnen al jouw leerlingen/studenten deelnemen? Hebben ze de benodigde skills in huis of sla je stappen over? Ontbreekt er nog iets in hun toolbox voordat ze aan de slag kunnen met de lessen die je wil geven? Of, ook niet onbelangrijk, is dat wat je wil leren uitdagend genoeg? Of is het allang bekend en daarmee ‘saai’? Kortom, zit er voor iedere leerling/student een uitdaging op niveau in jouw lessen verwerkt?
3. Is er voldoende veiligheid?
Oftewel: is het klaslokaal een veilige plek om tot leren te komen? Weten de leerlingen/studenten wie je bent en waar je voor staat? Zeg je wat je doet en doe je wat je zegt? Of ben je onduidelijk en kom je daarmee onbetrouwbaar over? Kortom, lukt het je om een goede, wederkerige relatie met je leerlingen op te bouwen die niet alleen gebaseerd is op elkaar leren kennen, maar ook op het creëren van een veilige leeromgeving?
Motivatie ontstaat meestal niet vanzelf.
Het kost tijd en vraagt flink wat vaardigheden van jou als leraar. En dat is niet alles, om gemotiveerde leerlingen te krijgen, is het van belang om te werken aan de relatie met je leerlingen. Niet alleen is het nodig dat zij zich openstellen naar jou, maar ook is het nodig dat jij je openstelt naar hen. Het motiveren van je leerlingen/studenten komt dan nog naast, of eigenlijk samen, met alle andere taken zoals didactiek en klassenmanagement. Het is niet erg en volledig logisch dat je dit nog niet direct onder de knie hebt en het is ook heel normaal dat deze vaardigheden tijd en ruimte nodig hebben om te groeien. Groei kost tijd en dat is eigenlijk het grootste probleem. We geven of gunnen onszelf (of onze starters) vaak niet voldoende tijd om daadwerkelijk te groeien. Groei betekent namelijk:
- Oefenen
- Fouten maken
- Vallen
- Opstaan
- Iets nieuws proberen of iets bekends aanpassen en opnieuw proberen
- Repeat
Wat vaak gebeurt is dat starters wordt gevraagd om al voor de klas te staan op een moment dat ze hier helemaal nog niet klaar voor zijn. Met name onbevoegd voor de klas staan is een valkuil waar zowel starters als scholen instappen. De ruimte om de tijd te nemen én om daadwerkelijk de nodige stappen om te groeien te (kunnen) zetten, worden hiermee namelijk verkleind. Met het onbevoegd voor de klas staan komt namelijk een flinke hoeveelheid verantwoordelijkheid kijken. En precies die verantwoordelijkheid zorgt ervoor dat de groeiruimte verkleind. Of onbevoegd voor de klas staan voor jou een goed idee is, is heel persoonlijk. Maar als je denkt dat je de basisvaardigheden nog niet voldoende onder de knie hebt, dan is dit zeker een extra nachtje slapen waard.

Denk jij nou na het lezen van dit blog: ik wil meer weten over pedagogisch handelen en het ondersteunen van een gemotiveerde houding bij mijn leerlingen/studenten? Dan is de Masterclass Vier bouwstenen voor sterk pedagogisch handelen voor startende leraren écht iets voor jou!
In deze opgenomen masterclass die direct beschikbaar is, Marjolein neemt je in iets meer dan een uur mee in het bouwen aan sterke pedagogische vaardigheden voor sterk pedagogisch handelen. We bespreken vier bouwstenen die bijdragen aan vertrouwen, betrouwbaarheid, duidelijkheid en uiteindelijk toewerken naar een meer gemotiveerde houding bij jouw leerlingen/studenten. Met de inzichten en praktische tips die ik deel kan je morgen al aan de slag in je lessen!
Naast de opgenomen masterclass daag ik je uit om aan de slag te gaan met de (reflecterende) opdracht die je helpt om duidelijk te krijgen waar jouw grootste uitdagingen zitten en welke sterke punten je al bezit.







