…bestaat niet.
Althans. een docent kan niet voor iedereen de perfecte docent zijn. Als je een klas hebt met 30 leerlingen (of misschien wel meer), is het vrijwel onmogelijk om voor iedereen in die klas de perfecte docent te zijn. En dat is ook helemaal niet nodig. Zo is het in het echte leven ook, je kunt niet iedereen volledig tevreden stellen.

Vraag vanuit de opleiding

Gisteren sprak ik in de lerarenkamer twee stagiaires van onze school. Ze waren samen een opdracht aan het maken voor de kopopleiding die zij volgen om hun bevoegdheid te behalen. De opdracht luidde: hoe ziet de perfecte docent eruit? De stagiaires vroegen mij hoe ik tegen die vraag aankijk. En ik heb daar wel een mening over.

De perfecte docent bestaat niet

Ik denk dat de perfecte docent niet bestaat. Maar ik ben wel van mening dat je als docent verplicht bent om zo goed mogelijk je best te doen. Om ervoor te zorgen dat je je leerlingen ziet en weet wat ze nodig hebben. Om tijd en aandacht te besteden aan je lessen en hierin ook verschillende werkvormen te verwerken, die aansluiten bij verschillende leerstijlen. Voor alle leerlingen, ook de leerlingen waarbij je het moeilijker vindt om goed contact te leggen.

Een band opbouwen

Als pedagoog ben ik een docent die heel erg hamert op de band met leerlingen. En zoals ik in een eerder artikel ook al aangaf: het is niet altijd mogelijk om dit tot in perfectie door te voeren, maar je kunt er wel je best voor doen. En daar zijn allerlei manieren voor die niet direct heel veel tijd en moeite hoeven te kosten. Een band opbouwen vind ik dus belangrijk, maar daarmee ben je niet direct de perfecte docent. Je kunt simpelweg niet met iedere leerling een fantastische band opbouwen. Soms moet je blij zijn dat je een antwoord krijgt op de vraag hoe het weekend van een leerling was. Terwijl een andere leerling het heel fijn vindt om het hart bij jou te luchten over persoonlijke problemen. Iedere leerling heeft andere behoeftes en iedere leerling ziet dus een ander (type) docent voor zich als hij denkt aan de perfecte docent.

Verschillende type leerlingen

Ook jouw manier van lesgeven is niet voor iedere leerling de perfecte manier. In jouw klas zitten 30 leerlingen die allemaal op een andere manier leren. Die allemaal een andere mate van concentratie kunnen opbrengen. Die allemaal andere interesses hebben. En die allemaal op een ander niveau van puberteit zitten. En jij bereidt je lessen iedere keer vol enthousiasme voor. Je verzint opdrachten waarvan jij zeker weet dat iedere leerling dit fantastisch vindt. En dan introduceer je de volgende dag je opdrachten. En hoeveel energie jij ook in je les hebt gestopt, het gezucht en gesteun dat uit de klas komt is niet te negeren. Er zijn ongetwijfeld ook veel leerlingen die het wel kunnen waarderen, maar je kunt nu eenmaal niet iedereen tevreden stellen. En dat kan frustrerend zijn.

Ben je dan een slechte docent?

Als het nu niet mogelijk is om alle leerlingen tevreden te stellen. Of om alle leerlingen altijd iedere les uit te dagen. Of als het je (nog) niet lukt om iedere leerling de aandacht te geven die het verdient. Ben je dan een slechte docent? Mijn eerste gedachte is: nee. Want, zoals ik al zei, jij kunt niet voor al je leerlingen de perfecte docent zijn. En je mag, wat mij betreft, dat beeld ook los laten. Perfectionisme kost zoveel energie, dat kan je nooit volhouden.

Maar wat dan?

Als je niet de perfecte docent kunt zijn, wat dan? Wat mij betreft moet je (eind)doel niet zijn dat je de perfecte docent wil zijn. Wel denk ik dat jezelf als doel kunt stellen om jezelf te verbeteren. En kleine stapjes zijn daarbij meer dan genoeg. Als startende docent met een diploma op zak, heb je nog voldoende te leren! En dat kan je doen op allerlei manieren doen.

Als docent leer je zelf iedere dag. Je leert van je leerlingen en van gesprekken met collega’s. En daar zit dan ook de bron van jouw ontwikkeling. Doceren leer je, naar mijn mening, niet uit een boek. Je kunt daar wel handige handvatten uit halen die je mee kunt nemen in de voorbereiding en uitvoering van je lessen. Maar je zal in de praktijk moeten uitvinden of die dingen ook voor jou werken. Echt leren om docent te zijn doe je voor de klas.

Mijn tips om jezelf te ontwikkelen als docent zijn:

  1. Kijk bij collega’s mee in de klas. 
    Kijk bij collega’s die hetzelfde vak geven, maar kijk ook bij collega’s die een totaal ander vak geven. Het kan je inspireren op het gebied van werkvormen, geeft inzichten in hoe je een klas stil kunt krijgen en biedt handvatten in hoe je een klas wel (of juist niet) wil benaderen als docent.
  2. Volg een van je eigen klassen een dag(deel) 
    Heb je een klas waar je wat moeite hebt met het houden van orde of het doorgronden van de leerstijlen? Loop een een dagje met die klas meer. Schuif aan bij de lessen die zij volgen en kijk hoe andere docenten met deze klas omgaan. Maar let ook op hoe de leerlingen reageren op de docent of op werkvormen die worden geïntroduceerd. Het brengt je vast op ideeën om zelf toe te passen.
  3. Vraag iemand om (een deel) van jouw les te filmen
    Het voelt een beetje gek, maar het geeft je heel veel inzichten! Want waarom reageert een klas op een bepaalde manier op jou? Of waarom heb je steeds een aanvaring met die specifieke leerling? Soms zie je het gewoon niet en door jezelf van een afstandje te bekijken, kan er veel duidelijk worden. Veel scholen hebben coaches die hier in gespecialiseerd zijn. Zij kunnen ook met jou kijken naar de beelden en deze analyseren. Is dit niet op school aanwezig? Vraag dan een collega die je vertrouwd om je te filmen en samen de beelden te bekijken.

Kreeg jij deze vraag ook tijdens de opleiding? En hoe kijk jij tegen deze vraag aan?